Trong nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải và phát triển giao thông xanh, TP.HCM đang lên kế hoạch chuyển đổi khoảng 400.000 xe máy xăng sang xe điện, ưu tiên cho nhóm tài xế công nghệ và giao hàng (shipper). Tuy nhiên, bên cạnh kỳ vọng về một đô thị thông minh, xanh sạch hơn, nhiều người lao động lo ngại về chi phí, hạ tầng sạc, và tác động đến sinh kế của mình.

Sinh kế “trên yên xe” – áp lực chi phí và lo lắng hiện hữu

Ông Nguyễn Thanh Tùng (67 tuổi), tài xế công nghệ lâu năm tại TP.HCM chia sẻ: “Nếu chuyển đổi có hỗ trợ phù hợp thì tôi sẵn sàng, nhưng nếu phải tự lo toàn bộ chi phí đổi sang xe điện thì không biết xoay đâu ra tiền”.

Không riêng ông Tùng, nhiều tài xế khác cũng bày tỏ nỗi lo tương tự. Họ đang phụ thuộc hoàn toàn vào chiếc xe xăng cũ – phương tiện mưu sinh chính, trong khi mức thu nhập mỗi ngày chỉ ở mức trung bình. “Nhiều người còn đang trả góp xe xăng chưa xong, giờ nghe phải đổi xe điện lại thêm nợ chồng nợ”, chị Minh Trang (45 tuổi) – một tài xế công nghệ nuôi 3 con nhỏ – chia sẻ.

Chuyển đổi phương tiện – cần gắn với hỗ trợ cụ thể và thực tế

Anh Kha Vĩnh Khang, tài xế công nghệ tại quận 1, cho biết đã nghe thông tin một số nền tảng sẽ ngừng ký hợp đồng với tài xế xe xăng từ 2026. “Chúng tôi cần rõ ràng về mức hỗ trợ, chính sách tài chính, chứ không thể đột ngột yêu cầu đổi phương tiện khi phần lớn anh em không có tích lũy”.

Một số doanh nghiệp công nghệ như Grab đã thí điểm chương trình hỗ trợ vay mua xe điện trả góp trừ dần vào doanh thu. Tuy nhiên, các điều kiện vẫn còn khắt khe và không phù hợp với tài xế mới hoặc có thu nhập không ổn định.

Góc nhìn người trong cuộc: “Xe điện đáng thử nếu có cơ chế tốt”

Dù còn băn khoăn, nhiều tài xế cũng sẵn sàng chuyển đổi nếu có cơ chế phù hợp. Anh Nguyễn Văn Hữu, tài xế đến từ Tây Ninh, là một trong số ít người đã chuyển sang xe điện từ năm 2024. “Lúc đầu sợ xe hư, pin yếu, nhưng giờ quen rồi thấy cũng tiện, tiết kiệm chi phí hơn xe xăng rất nhiều”.

Anh Hữu nhận xe từ hãng công nghệ, đặt cọc 4 triệu đồng và sử dụng xe cũ đã chạy 40.000km. Với mức chạy trung bình 80km/ngày, anh vẫn đảm bảo thu nhập ổn định, không lo chi phí nhiên liệu, bảo trì hay thay nhớt như xe xăng.

TP.HCM sẽ chuyển đổi từng giai đoạn, hướng đến mục tiêu xanh đến 2029

Theo ông Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Ứng dụng Kinh tế (thuộc Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM), đề án “Chuyển đổi xe 2 bánh từ xe xăng sang xe điện” cho lực lượng tài xế công nghệ đã trình UBND TP.HCM và dự kiến triển khai từ 1/1/2026.

Lý do chọn nhóm này đi trước: Mỗi ngày, tài xế công nghệ di chuyển trung bình 80 – 120km, gấp 3 – 4 lần người dân thông thường. Vì vậy, chuyển đổi xe ở nhóm này không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, mà còn tạo hình mẫu tích cực thúc đẩy xu hướng sử dụng xe điện trong cộng đồng.

Cụ thể:

• Từ 1/1/2026: Ngừng ký hợp đồng mới với tài xế sử dụng xe xăng trên nền tảng công nghệ.
• Tài xế cũ vẫn được hoạt động, nhưng phải có lộ trình chuyển đổi.
• Mục tiêu đến 2029: 100% tài xế công nghệ, shipper dùng xe máy điện.

Hạ tầng trạm sạc – yếu tố then chốt của thành công

Đề án cũng tính toán việc phát triển 3.000 điểm sạc và đổi pin trước năm 2028, ưu tiên tại cây xăng, bãi giữ xe, trung tâm thương mại, công viên. Đồng thời, Sở Công Thương TP.HCM phối hợp ngành điện nâng cấp lưới, đảm bảo nguồn sạc ổn định, và áp dụng biểu giá linh hoạt để khuyến khích người dân sạc xe vào giờ thấp điểm.

Thành phố cũng đang nghiên cứu tích hợp điện mặt trời tại các trạm sạc để tăng tính bền vững và tiết kiệm điện.

---

Kết luận

Việc chuyển đổi 400.000 xe xăng sang xe điện là một bước ngoặt quan trọng trong quá trình phát triển đô thị xanh của TP.HCM, nhưng cần giải pháp đồng bộ về tài chính, hạ tầng và chính sách hỗ trợ người lao động. Để thành công, chính quyền cần đặt người dân – đặc biệt là nhóm lao động phổ thông – vào trung tâm của mọi quyết sách, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng giao thông xanh.